Nicolas Deletaille | Music For Solo Cello: Cassado, Ysaye, Ligeti & Kodaly

Go To Artist Page

More Artists From
BELGIUM

Other Genres You Will Love
Classical: Contemporary Classical: Sonata Moods: Instrumental
There are no items in your wishlist.

Music For Solo Cello: Cassado, Ysaye, Ligeti & Kodaly

by Nicolas Deletaille

Cassado, Ysaye, Ligeti and Kodaly: brilliant and inspired recording of master works for solo cello from the first half of last century.
Genre: Classical: Contemporary
Release Date: 

We'll ship when it's back in stock

Order now and we'll ship when it's back in stock, or enter your email below to be notified when it's back in stock.
Sign up for the CD Baby Newsletter
Your email address will not be sold for any reason.
Continue Shopping
cd in stock order now
Buy 2 or more of this title and get 20% off
Share to Google +1

Tracks

Available as MP3, MP3 320, and FLAC files.

To listen to tracks you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.

Sorry, there has been a problem playing the clip.

  song title
share
time
download
1. Suite for solo cello: I. Preludio – Fantasia
Share this song!
X
4:59 $0.99
2. Suite for solo cello: II. Sardana (Danza)
Share this song!
X
2:47 $0.99
3. Suite for solo cello: III. Intermezzo e danza finale
Share this song!
X
5:07 $0.99
4. Sonata for Solo Cello, Op. 28: I. Lento e sempre sostenuto
Share this song!
X
3:13 $0.99
5. Sonata for Solo Cello, Op. 28: II. Poco allegretto e grazioso
Share this song!
X
2:28 $0.99
6. Sonata for Solo Cello, Op. 28: III. Adagio
Share this song!
X
1:41 $0.99
7. Sonata for Solo Cello, Op. 28: IV. Allegro Tempo fermo
Share this song!
X
2:58 $0.99
8. Sonata for Solo Cello: I Dialogo
Share this song!
X
3:38 $0.99
9. Sonata for Solo Cello: II Capriccio
Share this song!
X
3:46 $0.99
10. Sonata for Solo Cello, Op. 8: I. Allegro maestoso ma appassionato
Share this song!
X
7:22 $0.99
11. Sonata for Solo Cello, Op. 8: II. Adagio
Share this song!
X
11:18 $0.99
12. Sonata for Solo Cello, Op.8: III. Allegro molto vivace
Share this song!
X
9:50 $0.99
preview all songs

ABOUT THIS ALBUM


Album Notes
Cassado: Suite for solo cello
I. Preludio – Fantasia
II. Sardana (Danza)
III. Intermezzo e danza finale

Ysaye: Sonate Op. 28 for solo cello
I. Lento e sempre sostenuto
II. Poco allegretto e grazioso
III. Adagio
IV. Allegro Tempo fermo

Ligeti: Sonate for solo cello
I Dialogo
II Capriccio

Kodaly: Suite Op. 8 for solo cello
I. Allegro maestoso ma appassionato
II. Adagio
III. Allegro molto vivace

----------------
When Johann Sebastian Bach composed his six cello suites around the year 1720, they were labeled “6 Suites a Violoncello Solo senza Basso.” This curious title can be explained by the fact that it was a novelty at the time to write for cello alone, an example that would not be followed any time soon: not counting the various solo cello studies, capriccios, and other pieces composed by cellists for educational purposes, one needs to wait nearly two centuries before finding important repertoire in the medium. The famous Catalan cellist Pau Casals (1876–1973) was partially responsible for the rebirth of the solo cello repertoire: his “discovery” of Bach’s cello suites at the beginning of his career and his subsequent efforts to propagate them helped convince the younger generation of composers to write for solo cello.
The four works presented on this CD illustrate the rise of the modern solo cello repertoire. Common characteristics of this collection include a powerful rhetorical discourse, a rhapsodic character, and a complete technical mastery in writing for the instrument. That the four composers represented here had an excellent knowledge of the cello came from their own practical experience: Zoltán Kodály and György Ligeti had studied cello before becoming composers; the famous Belgian violinist Eugène Ysaÿe was competent enough to play the cello part in private chamber music evenings; and Gaspar Cassadó, Casals’s student, was a celebrated cello virtuoso.
Kodály’s Sonata for Solo Cello, Op. 8 (1915) and Cassadó’s Suite for Cello Solo (1925) are colored with regional flavor. As early as 1905, Zoltán Kodály (1882–1967) had traveled with Bartók to record the peasant and popular music of Central Europe. Reminiscences of these ethnomusicological travels are present in Kodály’s sonata, not only in the imitation of traditional instruments (violin, percussion, cimbalom, etc.) and their modes of playing, but also in the poetic description of the landscapes in which the music was born.
Perhaps in a more folkloric way but still with much panache and poetry, Gaspar Cassadó (1897-1966), in his Suite for Solo Cello, imitates flamenco singing and guitar playing. He also quotes the Catalan sardana dance with its introduction for flabiol (Catalan piccolo recorder), its grotesque cobla (traditional Catalan ensemble), and indispensable nostalgic solos played by the tible (Catalan shawm). Like Fritz Kreisler, Cassadó was accused of musicological crimes: he attributed some of his own compositions to famous composers of the past such as Frescobaldi, Couperin, Boccherini, and Schubert, calling them “transcriptions.” A good example of Cassadó’s skill in pastiche can be found in the second movement, Sardana, at the expression marking burlesco: here he literally forces the cellist to imitate the approximate intonation of a traditional village ensemble by writing a series of unisons in such wide fingering spans that no cellist can play them in tune. We should not forget to mention that the first theme of Cassadó’s suite is an embellishment of the opening of Kodály’s sonata, a nod to the older Hungarian composer.
György Ligeti (1923–2006) wrote the two movements of his Sonata for Solo Cello at a five-year interval. The first part, composed in 1948 for a young cellist with whom he was secretly in love, consists of a musical dialogue between a woman and a man. The composer’s gift was not reciprocated, however, and the work was left unperformed until Ligeti added a second movement in 1953 in response to a famous female cellist (with whom he was not in love, as the composer tells us), who commissioned a full sonata from him. During the communist period, the Hungarian Composer’s Union refused to allow the work to be published or performed on the grounds that the second movement was too modern. This might amuse us today, because the work - composed under the influence of Kodály and Bartók - is much more traditional than Ligeti’s later compositions.
Like Cassadó and Casals, the violinist Eugène Ysaÿe (1858-1931) was a great admirer of Bach’s solo works and among the first to include them on his concert programs. Ysaÿe shows his devotion to Bach in his Violin Sonata No. 2 “Obsession,” where he quotes the opening of the Partita for Solo Violin in E-major. Although there are no direct quotations from Bach’s solo violin works in Ysaÿe’s Sonata for Solo Cello, Op. 28 (1923), we sense nevertheless that the famous violinist was more familiar with Bach’s writing for solo violin than solo cello. This can be heard in the many chords and detailed contrapuntal writing; in Bach’s solo cello works, chords are less frequent and the polyphonic lines are distributed in a more arpeggiated fashion. Ysaÿe’s cello sonata, not as well-known as his six sonatas for violin but sharing many of the same difficulties, includes the composer’s own fingerings. The work was dedicated to the Belgian cellist Maurice Dambois, with whom - along with pianist Yves Nat – Ysaÿe had formed a trio.
While Pau Casals played a crucial role in the development of the solo cello repertoire at the beginning of the twentieth century, cellists such as Siegfried Palm and Mstislav Rostropovich inspired the following generations of composers. One needs only to reflect on composers such as Dallapiccola, Zimmermann, Henze, Scelsi, Britten, Sessions, Penderecki, Xenakis, Dutilleux, Ginastera, and Berio to understand the richness and diversity of the modern solo cello repertoire, which we hope to present to you in future recordings.

NICOLAS DELETAILLE – TRANSLATION THOMAS SVATOS


Nicolas Deletaille
After having received his musical education in Belgium and in the USA, Nicolas Deletaille has begun his professional life as a concert performer. In the same time, he has recorded the Bach six Cello Suites, the Beethoven five Cello Sonatas, major works from the solo repertoire (Kodály, Cassadó, Ysaÿe, Ligeti) as well as chamber music CDs (Schubert, Dvorák, Franck, Tchaikovsky,…)
Nicolas Deletaille has also earned distinction as an arpeggione player by recording the Schubert arpeggione sonata in the rare original arpeggione version with the vienese maestro Paul Badura-Skoda on an original 1820 pianoforte.
Nicolas Deletaille has collaborated extensively with composers of our time. He has given approximately 50 world premiere creations, most of which were pieces written for him by composers from Belgium, France, Taiwan, USA, Italy, England, Switzerland, Korea, Norway and Canada.
Nicolas Deletaille is currently a faculty member of the Eastern Mediterranean University, TRNC.


Français

Quand Johann Sebastian Bach composa ses six suites pour violoncelle vers 1720, elles furent baptisées « 6 Suites a Violoncello Solo senza Basso ». Ce titre curieusement redondant s’explique par l’originalité d’écrire à cette époque pour violoncelle seul. Cet exemple ne sera d’ailleurs pas suivi de longtemps : mis à part d’innombrables études, caprices et autres exercices de virtuosité, écrits par les violoncellistes eux-mêmes dans un but purement pédagogique, il faudra attendre que le célèbre violoncelliste catalan Pau Casals se fasse l’ambassadeur des Suites de Bach lors de ses tournées de concerts à l’aube du XXe siècle pour que des compositeurs se montrent peu à peu enclins à écrire des œuvres importantes pour violoncelle seul.
Les quatre œuvres reprises sur ce CD, composées au cours de la première moitié du XXe siècle, s’inscrivent dans la cadre de ce développement du répertoire pour violoncelle seul. Elles ont en commun un discours rhétorique puissant, un caractère rhapsodique et, du point de vue technique, une maîtrise de l’écriture pour l’instrument, que les quatre compositeurs connaissaient par ailleurs d’expérience directe : Kodály et Ligeti avaient étudié le violoncelle avant de devenir les compositeurs que l’on sait ; le grand violoniste belge Eugène Ysaÿe était capable de tenir la partie de violoncelle dans des soirées privées de musique de chambre et Gaspar Cassadó, quant à lui, élève de Casals, était un violoncelliste virtuose.
La suite de Cassadó et la sonate de Kodály sont teintées de couleur locale. On se souvient que dès 1905, Kodály entreprit plusieurs voyages en compagnie de Bartók dans le but d’archiver (sur rouleaux de cire et en notation musicale) la musique populaire paysanne d’Europe centrale. On retrouve dans la sonate opus 8 (1915) de nombreux éléments de cette veine populaire : non seulement l’imitation des instruments traditionnels (chant, violon, percussion, cymbalum,…) et de leur style de jeu mais peut-être aussi l’évocation poétique des lieux dans lesquels cette musique est née (dans le deuxième mouvement par exemple, des pizzicatos ponctuent une mélopée sans âge qui, interrompue de phrase en phrase par un silence sans mesure, appartient plutôt à l’étendue de la plaine orientale qu’à la scansion d’un tempo musical).
D’une manière peut-être plus folkloriste mais avec beaucoup de panache et de poésie, Cassadó imite la guitare, le chant flamenco et cite la sardane catalane, avec son introduction au flaviol, sa grotesque cobla et l’indispensable solo nostalgique du tible. Cassadó, à l’instar de Fritz Kreisler, est accusé de quelques délits musicologiques : sous couvert de transcriptions, il attribua plusieurs de ses propres compositions à des célèbres compositeurs du passé comme Frescobaldi, Couperin, Boccherini ou Schubert… Il maniait le pastiche avec une virtuosité que la présente suite illustre d’une manière fort drôle : dans la Sardane, il force les violoncellistes à ne pas trahir le caractère populaire de la cobla (sorte de fanfare de village à la justesse très approximative) en écrivant sous l’indication « burlesco » une série d’unissons ne pouvant se jouer qu’avec une position de main si large que le désastre est en fait inévitable… Notons également que le premier thème de la suite de Cassadó fait référence au début de la sonate de Kodály ; clin d’œil du violoncelliste au compositeur.
György Ligeti écrivit les deux mouvements de sa sonate pour violoncelle seul à cinq ans d’intervalle. La première partie, offerte à une jeune violoncelliste dont il était secrètement amoureux consiste en un dialogue musical entre les voix d’un homme et d’une femme. Ce cadeau n’eut pas de suite, l’œuvre ne fut pas jouée et Ligeti lui ajouta plus tard une deuxième partie pour en faire une sonate, répondant ainsi à la demande d’une violoncelliste très connue (dont il n’était pas amoureux, précise-t-il). L’union des compositeurs refusa l’autorisation de publier l’œuvre et de la jouer en public, décidant que le second mouvement en était trop moderne, ce qui nous fait sourire car cette œuvre, composée sous l’influence de Kodály et de Bartók, appartient à un style de Ligeti plus traditionnel que ses œuvres postérieures.
Tout comme Cassadó et Casals, Eugène Ysaÿe avait une grande admiration pour les œuvres solistes de Bach et les incluait dans ses programmes de concerts. On sait que la deuxième de ses six sonates pour violon seul, qui porte le nom d’Obsession, cite d’ailleurs le début de partita en mi majeur de Bach. La sonate pour violoncelle d’Ysaÿe s’inspire pour son écriture polyphonique du modèle proposé par Bach mais comme Ysaÿe était violoniste, c’est le Bach des Sonates et Partitas que l’on retrouve ici avec la présence de polyphonie réelle et de nombreux accords et non celle du Bach des Suites pour violoncelle, où les accords sont rares et où la polyphonie est plutôt distribuée au fil du discours mélodique, sous une forme arpégée. La sonate pour violoncelle opus 28, moins connue que celles pour violon mais de difficulté et de facture semblables, porte les indications de doigtés du compositeur, ce qui montre la maîtrise que ce dernier avait de l’instrument. Elle est dédiée au violoncelliste belge Maurice Dambois, avec qui il formait depuis peu, en compagnie du pianiste Yves Nat, un trio.
Si la figure de Pau Casals joua un rôle crucial dans l’essor du répertoire pour violoncelle seul au début du XXe siècle, celles de violoncellistes comme Siegfried Palm ou Mstislav Rostopovitch inspirèrent les générations suivantes de compositeurs. Il suffit d’évoquer les noms de Dallapiccola, Zimmermann, Henze, Scelsi, Britten, Sessions, Penderecki, Xenakis, Dutilleux, Ginastera et Berio pour appréhender l’ampleur du répertoire actuel pour violoncelle seul, que nous nous attachons à vous présenter, par le présent disque et par ceux qui suivront, dans toute sa richesse et diversité.

NICOLAS DELETAILLE


Nicolas Deletaille
Issu de la Chapelle Musicale Reine Elisabeth de Belgique et de la Juilliard School à New York, Nicolas Deletaille se produit actuellement sur les scènes européennes, tant en qualité de soliste que de chambriste. Il est d'autre part professeur de violoncelle à l'Eastern Mediterranean University (RTCN).
Sa discographie comprend l'intégrale des six suites pour violoncelle seul de Bach et des cinq sonates pour violoncelle et piano de Beethoven, ainsi que diverses oeuvres majeures du répertoire pour violoncelle seul (Kodály, Ysaÿe, Ligeti, Cassadó) et de musique de chambre (Schubert, Dvorák, Franck, Tchaikovsky...).
Parallèlement à son activité de violoncelliste, Nicolas Deletaille s'est également fait connaître comme « arpeggioniste » en interprétant dans la version originale la célèbre « Sonate Arpeggione » de Schubert qu'il a par ailleurs enregistrée pour Fuga Libera en compagnie du maître viennois Paul Badura-Skoda.
Dans le domaine de la musique contemporaine, Nicolas Deletaille a donné plus de cinquante créations mondiales d'oeuvres écrites le plus souvent à son intention. Il a également suscité de nombreuses nouvelles oeuvres pour l'arpeggione.


Italiano

Quando, intorno al 1720, Johann Sebastian Bach compose le sue sei Suites per violoncello solo, queste furono intitolate “6 Suites a Violoncello Solo senza Basso”. La curiosa ridondanza del titolo si spiega se si considera quanto fosse originale all’epoca scrivere per questo strumento solo. Del resto, l’esempio rimase a lungo privo di emuli : a parte innumerevoli studi, capricci e altri esercizi di virtuosismo scritti dai violoncellisti stessi a fini puramente didattici, bisognerà aspettare che il celebre violoncellista catalano Pau Casals si faccia ambasciatore delle Suites di Bach nelle sue tournées di concerti agli albori del XX secolo perché i compositori si mostrino a poco a poco inclini a scrivere opere importanti per questo strumento solo.
Le quattro opere presentate in questo CD, composte nel corso della prima metà del XX secolo, si inscrivono nel quadro di questo sviluppo del repertorio per violoncello solo. Esse hanno in comune la potenza del discorso retorico, il carattere rapsodico e, dal punto di vista tecnico, la maestria della scrittura per lo strumento, che i quattro compositori conoscevano infatti per esperienza diretta : Kodály e Ligeti avevano studiato il violoncello prima di diventare i compositori che conosciamo ; il grande violinista belga Eugène Ysaÿe era in grado di suonare la parte del violoncello in serate private di musica da camera ; Gaspar Cassadó, allievo di Casals, era un virtuoso dello strumento.
La Suite di Cassadó e la Sonata di Kodály sono pervase da una vena popolare. Si ricorderà che nel 1905, Kodály intraprese diversi viaggi in compagnia di Bartók al fine di repertoriare (su rotoli di cera e in notazione) la musica popolare contadina dell’Europa Centrale, della quale si ritrovano, nella sonata op. 8 (1915), numerosi elementi : l’imitazione di strumenti tradizionali (canto, violino, percussioni, cimbalom, ...) e dello stile esecutivo che è loro proprio ma anche, forse, l’evocazione poetica dei luoghi in cui questa musica ha avuto origine : nel secondo movimento, ad esempio, i pizzicati punteggiano una melopea senza età che, interrotta di frase in frase da un silenzio senza metro, appare più affine alla distesa della pianura orientale che alla scansione di un tempo musicale.
In modo forse più folcloristico ma con molta verve e poesia, Cassadó imita la chitarra, il canto flamenco e cita la sardana catalana con la sua introduzione al flaviol, la sua grottesca cobla e l’indispensabile assolo nostalgico del tible. Cassadó, come Fritz Kreisler, è accusato di alcuni delitti musicologici : attribuì diverse sue opere a celebri compositori del passato come Frescobaldi, Couperin, Boccherini o Schubert, facendole passare per semplici trascrizioni dagli originali. Egli praticava il pastiche con un virtuosismo che la Suite presentata qui illustra in modo particolarmente divertente : nella Sardane, egli costringe i violoncellisti a non tradire il carattere popolare della cobla (una specie di fanfara di paese dall’intonazione molto approssimativa) scrivendo, sotto l’indicazione “burlesco”, una serie di unisoni che vanno suonati con la mano in una posizione talmente aperta da rendere il disastro inevitabile... Notiamo inoltre che il primo tema della Suite di Cassadó fa riferimento all’inizio della Sonata di Kodály : strizzata d’occhio del violoncellista al compositore.
Ligeti scrisse i primi due movimenti della sua sonata per violoncello solo a cinque anni di distanza l’uno dall’altro. La prima parte, dedicata ad una giovane violoncellista di cui egli era segretamente innamorato, consiste in un dialogo musicale tra le voci d’un uomo e di una donna. Il regalo non ebbe alcun esito e l’opera non fu eseguita ; Ligeti vi aggiunse più avanti una seconda parte per farne una sonata, rispondendo così alla richiesta di una violoncellista molto nota (di cui non era innamorato, precisò). L’unione dei compositori rifiutò l’autorizzazione a pubblicare l’opera e a suonarla in pubblico, ritenendo che il secondo movimento fosse troppo moderno, il che ci fa oggi sorridere in quanto quest’opera, composta sotto l’influenza di Kodály e di Bartók, appartiene allo stile più tradizionale di Ligeti, se la si mette a confronto con le opere posteriori.
Come Cassadó e Casals, Eugène Ysaÿe nutriva una grande ammirazione per le opere solistiche di Bach e le includeva nei suoi programmi da concerto. Si sa che la seconda delle sue sei Sonate per violino solo, intitolata Obsession, cita l’inizio della Partita in mi maggiore di Bach. La Sonata per violoncello di Ysaÿe si ispira per la scrittura polifonica al modello bachiano, ma essendo Ysaÿe violinista, è il Bach delle Sonate e delle Partite che ritroviamo qui – con la presenza di una polifonia reale e di numerosi accordi – e non quello delle Suite per violoncello, dove gli accordi sono rari e la polifonia, distribuita nel discorso melodico sotto forma d’arpeggio. La Sonata per violoncello op. 28, meno conosciuta di quella per violino ma di difficoltà e di fattura simili, porta le indicazioni di diteggiatura del compositore, il che mostra la padronanza che questi aveva dello strumento. Essa è dedicata al violoncellista belga Maurice Dambois, con il quale Ysaÿe formava da poco un trio insieme a Yves Nat.
Se la figura di Pau Casals svolse un ruolo cruciale nello sviluppo del repertorio per violoncello solo all’inizio del XX secolo, altre figure di strumentisti come Siegfried Palm o Mstislav Rostropovitch ispirarono le generazioni di compositori successive. Basti evocare i nomi di Dallapiccola, Zimmermann, Henze, Scelsi, Britten, Sessions, Penderecki, Xenakis, Dutilleux, Ginastera e Berio per cogliere l’ampiezza dell’attuale repertorio per violoncello solo, che ci avviamo a presentarvi, con questo disco e quelli che seguiranno, in tutta la sua ricchezza e la sua diversità.

NICOLAS DELETAILLE – TRADUZIONE GIULIA GRATA


Nicolas Deletaille
Già allievo della Chapelle Musicale Reine Elisabeth di Bruxelles e della Juilliard School di New York, Nicolas Deletaille si esibisce attualmente in diverse sale d'Europa, sia come solista che come musicista da camera. E' inoltre titolare della cattedra di violoncello presso l'Eastern Mediterranean University (RTCN).
La sua discografia include l'integrale delle Suites per violoncello solo di Bach, l'integrale delle Sonate per violoncello e pianoforte di Beethoven e numerose altre opere del repertorio per violoncello solo (Kodály, Ysaÿe, Ligeti, Cassadó) e in formazioni cameristiche (Schubert, Franck, Dvorak, Tchaikovsky,...)
Oltre che come violoncellista, Nicolas Deletaille si è fatto un nome anche come "arpeggionista", interpretando la celebre "Sonata Arpeggione" di Schubert sullo strumento per il quale essa è stata originariamente scritta, e registrandola presso l’editore discografico Fuga Libera in compagnia del maestro viennese Paul Badura-Skoda.
Nell'ambito della musica contemporanea, Nicolas Deletaille ha interpretato in prima esecuzione assoluta più di cinquanta opere, per lo più a lui dedicate. Egli ha inoltre suscitato numerose composizioni nuove per arpeggione.


Turkçe

Johann Sebastian Bach’ın 1720’de bestelediği altı viyolonsel süiti “6 Suites a Violoncello Solo senza Basso” diye adlandırılmıştı. Bu olağandışı isimlendirme, o zamanlara kadar bir bas enstrümanın eşlik etmediği ve sadece viyolonselin tek başına seslendireceği eserlerin yazılmamış olmasından kaynaklanıyordu. Bu gerçek 20. Yüzyılın başlarına kadar da değişmeyecekti. Viyolonsel sanatçılarının kendileri veya öğrencileri için yazdıkları Etüd, Kapris, ve virtüözite eksersizleri dışında solo viyolonsel için eserler bestelenmemişti. 20. Yüzyılın ilk yıllarında Katalan viyolonsel sanatçısı Pau Casals konser turnesinde Bach Solo Süitlerin elçiliğini üstlenene kadar da besteciler viyolonsel için solo eserler yazmayı düşünmeyeceklerdi. Pau Casals yaşamını Bach’ın solo süitlerine adamakla, solo viyolonsel repertuvarının gelişiminde hayati bir rol oynayacaktı.
Bu albümdeki dört eser bu yeni gelişimin temsilcileri olarak 20. Yüzyılın ilk yarısına ait. İçeriklerindeki güçlü retorik diskur ve rapsodik karakterleriyle viyolonsel için teknik açıdan da ustaca yazılmış eserler olarak ortaya çıkarlar. Dört besteci de viyolonseli birebir deneyimleme yoluyla yakından tanıyorlardı: Kodály ve Ligeti besteci olmadan önce viyolonsel eğitimi almışlardı; büyük Belçikalı kemancı Ysaÿe akşamları özel misafirler için düzenlenen oda müziği konserlerinde viyolonsel partilerini çalıyordu; Gaspar Cassadó ise Casals’ın öğrencisi olarak viyolonselde virtüözite derecesine erişmişti.
Cassadó’nun süiti ve Kodály’nin sonatı yerel renklerle bezenmiş. Kodály 1905 yazını Bartók’la birlikte Orta Avrupayı dolaşarak geçirmiş ve halk müziklerini derleyerek hem notaya almış hem de ses kayıtlarını gerçekleştirmiştir. Bu popüler tarzın unsurlarına 1915 tarihli Opus 8 Sonat’da rastlamak fazlasıyla mümkün. Sadece geleneksel enstrümanların (vokal, keman, vurmalı sazlar, çimbalom, vs.) seslendiriliş biçimlerinin taklit edilmesi değil, bu müziklerin doğduğu yerlerin doğal manzaralarının ve bitki örtülerinin müzikle şiirsel bir biçimde anlatımları da bu eserde mevcut. Örneklemek gerekirse, ikinci bölümdeki pizzicato’lar hiçbir çağa ait olmayan uzun bir ezgiye dikkat çekerken, ölçüsüz eslerin böldüğü cümleler müzikal bir olaydan çok Oryantal bir manzarayı çağrıştırıyor.
Cassadó daha folklorik fakat yine şiirsel bir tarzla flamenko gitar ve şarkıları taklit ederek bir Katalan dansı olan Sardane’den alıntı yapıyor: flaviol (bir Katalan flütü) ile giriş, grotesk cobla (bozuk entonasyon ile müzik yapan bir tür köy orkestrası) ve tible’nin olmazsa olmaz nostaljik solosu. Cassadó da Fritz Kreisler gibi müzikolojik suçlar işlemekle itham edilmişti. Çünkü “uyarlama” adı altında birçok bestesini Frescobaldi, Couperin, Boccherini veya Schubert gibi geçmişe ait ünlü bestecilerin eserlerinden oluşturmuştu. Bu Süit’te de ince bir mizah anlayışıyla gerçekleştirdiği alıntılara rastlıyoruz: Sardane’de viyolonselcileri cobla’nın popüler karakterine uygun olarak çalmaları için zorluyor. Bunu da “burlesco” termini kullanarak ve yazdığı parmak numaralarıyla son derece geniş el pozisyonları isteyerek, bu nedenle de zaten düzgün entonasyona olanak vermeyerek başarıyor. Sonuç, cobla’nın özüne uygun bir performans! Bu arada dipnot olarak da eklemek gerekir ki, Cassadó’nun Süiti’nin ilk teması Kodály Sonatı’nın girişinden alınmış; bu vesileyle viyolonselci besteciye göz kırpıyor!
György Ligeti solo viyolonsel sonatının iki bölümünü beş yıl arayla tamamlamış. Gizlice sevdiği genç bir viyolonsel sanatçısına ithaf ettiği birinci bölüm bir kadın ile erkeğin karşılıklı konuşmasını anlatıyor. Ancak bu armağan başarıya ulaşamamış, eser seslendirilmemişti. Ligeti bu bölümü takip eden ikinci bir bölüm yazarak bir sonat ortaya çıkarmış, bunu da başka bir çellistin (besteciye göre aşık olmadığı bir kadın) isteği üzerine yaptığını söylemişti. Besteciler Birliği ikinci bölümün fazla modern olduğunu öne sürerek, eserin seslendirilmesine ya da yayımlanmasına izin vermemişti. Bu kararı bugün anlamlı bir gülümsemeyle karşılamak çok doğal, çünkü Kodály ve Bartók’un etkisiyle yazılan bu eser aslında Ligeti’nin daha sonraki eserlerinden çok daha geleneksel.
Cassadó ve Casals gibi Eugène Ysaÿe de Bach’ın solo eserlerine hayranlık duymaktaydı ve konser programlarına sıkça dahil ediyordu. Nitekim kendi altı solo sonatından “Obsession” olarak adlandırdığı ikincisinde, Bach’ın Mi majör Partitasından alıntı yapar. Cello Sonatı polifonik dokusuyla Bach’ın modelini takip eder, fakat Ysaÿe kemancı olduğundan burda solo viyolonsel süiti yerine daha çok solo Sonatların ve Partitaların tarzını buluruz; akorlara sıkça rastlanmaz ve polifoni arpejleme yoluyla ezgi boyunca dağıtılmıştır. Op. 28 Solo Viyolonsel Sonatı, keman sonatlarından daha az bilinmesine rağmen aynı tarzı ve teknik zorlukları içerir. Bu sonatta Ligeti’nin parmak numaralarını belirtmiş olması bestecinin keman yanında viyolonselde de usta olduğunu gösterir. Bu eser Ligeti’nin piyanist Yves Nat ile birlikte üçlü oluşturduğu Belçikalı viyolonsel sanatçısı Maurice Dambois’e adanmıştır.
Pau Casals 20. Yüzyılın başlarında solo viyolonsel repertuvarının gelişimden hayati bir rol oynarken, Siegfried Palm veya Mstislav Rostropovitch gibi viyolonsel sanatçılarının da bir sonraki kuşaktan bestecilere ilham verdiklerini söyleyebiliriz. Dallapiccola, Zimmermann, Henze, Scelsi, Britten, Sessions, Penderecki, Xenakis, Dutilleux, Ginastera ve Berio gibi besteciler sayesinde solo viyolonsel repertuvarı bugünkü zengin durumuna erişmiştir. Bu eserleri de ilerde yapacağımız albümlerle sizlere sunmayı umut ediyoruz.

NICOLAS DELETAILLE – TERCÜME ASLI GIRAY


Nicolas DELETAILLE solo ve oda müziği repertuvarı çok geniş olan bir viyolonselcidir. Konser çalışmalarının yanı sıra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Doğu Akdeniz Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır. Bugüne kadar Bach’ın 6 Solo Viyolonsel Süitini, Beethoven’in 5 Sonatını, Schubert, Dvorák, Franck ve Tchaikovsky’nin eserlerini kayıt etmiştir.
Nicolas Deletaille viyolonsel çalmaya 1983’de henüz 4 yaşındayken başladı. Eğitimini Belçika (1993-2001) ve ABD’de (2001-2003) tamamladıktan sonra, 2003’de efsanevi ipekyolu ile ilgili bir kültürel proje kapsamında üç ay boyunca Türkiye ve İran’ı Quintus fiber karbon viyolonseliyle dolaşarak konserler verdi. 2004 yılından beridir Avrupa’da konserler vermekte ve kayıtlar yapmaktadır. Eylül 2006’da eşi ve iki çocuğuyla Gazimağusaya yerleşen Deletaille, Doğu Akdeniz Üniversitesinde Müzik Bölümü ve Müzik Öğretmenliği Programında viyolonsel dersleri vermektedir.
Viyolonsel sanatçısı olarak yaptığı çalışmaların yanı sıra Deletaille aynı zamanda bir ‘arpeggione’ sanatçısı olarak da büyük ün kazanmıştır. Bir taraftan bu ender rastlanan çalgı ile Schubert’in ünlü Arpeggione Sonatı’nı icra ederken (CD kaydını 2008’de Fuga Libera firmasıyla fortepiyanoda ünlü piyanist Paul Badura-Skoda ile yapmışlardır), diğer taraftan da bu özel çalgı için yeni eserlerin yazılmasına öncülük etmektedir.
Deletaille günümüz bestecileriyle yakın işbirliği içerisindedir. Bugüne kadar, Belçika, Fransa, Tayvan, ABD, İtalya, İngiltere, İsviçre, Kore, Norveç ve Kanadalı bestecilerin çoğunlukla kendisi için yazdığı 50 kadar eserin dünya prömiyerlerini gerçekleştirmiştir.


日本語

無伴奏チェロ曲1720年頃バッハがチェロの為の6つの無伴奏組曲を作曲した際、この曲は « 6 Suites a Violoncello Solo senza Basso »と名付けられた。この奇妙に修飾された題名は、当時チェロ独奏曲が特別な物であった事を見せている。しかしその後この形態は長続きはせず、多くのチェリストによって書かれた、数多くの練習曲、奇想曲、超絶技巧の為のエクセサイズなど教育を目的とした独奏曲は多くあったものの、それは例外であった。そして漸く20世紀初頭になって、カタロニアが生んだ不世出のチェリスト、パウ(パブロ)・カザルスが、ツアーでバッハの組曲を世に紹介し、当時の作曲家達にチェロ独奏曲を書かせようという気にさせたのだった。
このCDに入っている 20世紀前半に作曲された4曲は、チェロ独奏のレパートリーの発展過程に位置する。これらの曲はどれも大変説得力があり、狂詩的性格を持ち、技術面では楽器の特性を良く得ているが、それはこの4人の作曲家達が、それぞれチェロという楽器を良く熟知していた事にある。コダーイとリゲティは、作曲家となる前にチェロ奏者であったし、ベルギーの偉大なヴァイオリン奏者イザイは、内輪のサロンコンサートなどで室内楽曲のチェロパートを担当する程の腕前であった。またカザルスの弟子であったカサドは、チェロの名手である。
カサドの組曲と、コダーイのソナタには、土地の色が強く音楽に出ている。1905年から、バルトークと共にコダーイが、中央ヨーロッパの地方民謡を収集するために、多くの旅行に着手した事は有名な話である。コダーイのソナタ作品8(1915年)に、その多くの民族音楽的要素を見つける事が出来る。そして、それらは伝統楽器(歌、ヴァイオリン、打楽器、ツィンバロン...)、奏法を真似るに留まらず、詩的であり音楽の生まれた土地柄を思い起こさせる物になっている。例えば2楽章の中に、ピッチカートによって伴奏される長い旋律がある。時折長い休符によって途切れ、音楽の拍子に捕われていないこの詩的な旋律は、この音楽が生まれた東欧の広大な風景を表している。

華々しくもあり詩的要素もあるが、より民族音楽的と言えるのはカサドかもしれない。カサドはフラメンコの歌やギターを引用するだけでなく、フラヴィオル(カタランの笛)の導入部や、滑稽なコブラ(村の音程の定まりが悪い、ファンファーレのようなもの)、ティブル(カタランのオーボエのような楽器)の郷愁的ソロなども取り入れた。
一方でカサドはクライスラーのように、自身の多くの曲をフレスコバルディ、クープラン、ボッケリーニ、シューベルトのような過去の多くの有名な作曲家達の編曲と偽っていた為、音楽学上の軽罪として批判されていた。
彼の模倣作品は超絶技巧を使って面白い形で書かれている。サルダーナの中では、”burlesco”(*いたずらっぽく)という楽語も付け加え、チェロ奏者にコブラ(*参:前述)の民謡調で弾く様に絶対的に注文する一方、技術的に手を大きく開いたポジションでしか弾けないユニゾンの為、悲惨な結果にならざるを得ないのである。カサドの組曲の第一主題は、コダーイのソナタの冒頭を参照しているというのも追記しておきたい。
リゲティはチェロの無伴奏ソナタの2つの楽章を5年の間を経て書いた。1楽章は、彼が密かに恋をしていた若いチェロ奏者の為に書かれ、曲中には女声と男声の音楽的会話が組み込まれている。この贈り物の話には続きが無く、結局この作品は演奏されなかった。後にリゲティは著名なチェロ奏者の依頼の為、2楽章を付け加えソナタを完成させているが、彼はこのチェロ奏者(女性)には恋をしていないと明言している。作曲家協会は”2楽章が近代的すぎる”と、この作品の出版と発表を断ったが、それは私達から見ると苦笑いしてしまう話である。この作品はコダーイやバルトークの影響を受けて作られており、それ以後の彼の曲よりもずっと伝統的な書かれ方をしているからである。
カサドやカザルスのように、イザイはバッハを溺愛し演奏会にも独奏曲を取り入れていた。”Obsession”と名付けられた、彼のチェロ無伴奏ソナタの第二番は、バッハのパルティータホ長調の冒頭を引用している。
イザイのソナタは、バッハによって提唱されている多声法にインスピレーションを得ている。しかしイザイはヴァイオリン奏者であった為、この曲の中で見つける事が出来る二声や和音群は、バッハのヴァイオリン独奏曲的であり、バッハのチェロ組曲のそれとは異なる。バッハのチェロ組曲では、和音は珍しく、ニ声は旋律の中にアルペジョの形で出てくる。
チェロソナタの28番はヴァイオリンソナタよりも知られていない。しかし技術的難易度や、表現様式はほぼ同じである。作曲家自身による運指の指示など、この作曲家が楽器を熟知していた事が伺える。この作品はベルギーのチェロ奏者モーリス・ダンボワの為に書かれた。この頃イザイは、彼とピアノ奏者イヴ・ナトと共にピアノトリオを組んでいる。
ダラピコラ、ジンマーマン、ヘンツェ、シェルシ、ブリテン、セッションズ、ペンデツレキ、クサナキス、デュティユー、ヒナステラ、ベリオなどを思い起こせば、これらの豊富さと多様性に、チェロ独奏のレパートリーの広がりを把握する事が出来るであろう。そして私達もこのCDや、願わくばこれから先のCDで、これらの曲を紹介する事が出来たら、と思っている。

ニコラ・デルタイユ - 和訳:神田望美


Nicolas Deletaille ニコラ・デルタイユ
エリザベート王妃音楽院、ジュリアード音楽院卒。
ヨーロッパを中心に、ソリスト、室内楽の分野で活躍する一方、6つの無伴奏チェロ組曲全集(バッハ)、5つのチェロソナタ全集(ベートーヴェン)他、イザイ、コダーイ、リゲティ、カサドなど多くのチェロの名曲を録音する他、シューベルト、ドヴォルザーク、フランク、チャイコフスキーなどの室内楽曲も録音している。
またアルペジョーネを習得し、有名なシューベルトのソナタ「アルペジョーネ」を、ウィーンの巨匠であるポール・バドゥラ=スコダと共にレーベルFuga Liberaにて録音している。
現代音楽の分野においては、ニコラ・デルタイユは50曲以上の初演をしており、その多くは彼の為に書かれている。また彼によって、多くのアルペジョーネの為の新曲がもたらされた。
Eastern Mediterranean University (キプロス)のチェロ科教授である。




Reviews


to write a review